Waarneemreis

De winnaar van de Nederlandse Sterrenkunde Olympiade 2014 wordt uitgenodigd om samen met een sterrenkundige te gaan waarnemen op een van de professionele telescopen op La Palma (een van de Canarische eilanden): de Isaac Newton Telescope (INT), de William Herschel Telescope (WHT) of de Mercator telescope (MERCATOR). Wanneer sterrenkundigen data nodig hebben maken ze vaak zelf handmatig gebruik van de telescoop die daarvoor nodig is. Om de invloed van de atmosfeer te verminderen worden telescopen doorgaans op grote hoogtes neergezet. Hoe hoger het is hoe minder atmosfeer je boven je hoofd hebt. Daarom zijn telescopen vaak te vinden op exotische oorden zoals Hawaii, Chili en ook de Canarische eilanden.
Op de rand van de vulkaan op het eiland La Palma bevindt zich het Observatorio del Roque de los Muchachos. Verspreid over de kraterrand staan 12 telescopen. INT, WHT en MERCATOR maken hier deel van uit.
Het doen van waarnemingen is geen simpele klus. De waarnemingen zelf nemen maar een paar dagen in beslag, maar met het onderzoeken van de gemeten data kunnen een hoop mensen maanden zoet zijn. De winnaar van de Sterrenkunde Olympiade krijgt de kans om deel uit te maken van dergelijk professioneel onderzoek.

Isaac Newton Telescope

Naar huidige maatstaven is de Isaac Newton Telescope een vrij kleine telescoop, met een bescheiden spiegeldiameter van 2.54m. De telescoop wordt voornamelijk gebruikt met de Wide Field Camera.

Hoewel de telescoop in vergelijking met de nabij gelegen WHT en Gran Telescopia Canarias erg klein is, is de Wide Field Camera in staat om vlot, diepe surveys te doen, ter ondersteuning van waarnemingen met deze grotere telescopen. Klik hier als je meer te weten wilt komen over de INT.

William Herschel Telescope

De WHT is met een diameter van 4.2m de grootste van zijn soort in Europa. Het is een all-round telescoop met veel verschillende instrumenten. Hierdoor is de telescoop in staat om zowel in zichtbare als infrarode golflengtes spectroscopische metingen te doen en plaatjes te schieten. Nieuwe instrumenten worden op locatie ontwikkeld. Hierdoor blijft de telescoop up to date.

De WHT wordt beheerd door de Particle Physics and Astronomy Research Council (UK), de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NL) en het Instituto de Astrofisica de Canarias (ES). Door de inmenging van 20% van NWO hebben Nederlandse intituten toegang tot een groot deel van de waarneemtijd op deze geavanceerde telescoop.
Zie voor meer informatie de website van de WHT

De Mercator Telescoop

De Mercator Telescoop wordt beheerd door het Instituut voor Sterrenkunde van de Katholieke Universiteit Leuven (België). De telescoop is vernoemd naar de beroemde Vlaamse cartograaf Gerardus Mercator, de uitvinder van de Mercatorprojectie.

De combinatie van de hoofdspiegel van 1,2m en de secundaire spiegel van 30cm geeft de telescoop een brandpuntsafstand van 14,4m. Wetenschappelijke instrumenten op de telescoop zijn:

  • HERMES, een echelle spectrograaf in een zeer stabiele omgeving, die gebruikt wordt voor hoge-resolutie spectroscopie van heldere sterren,
  • MEROPE, een all-round CCD-camera met een voor de ruimtevaart ontwikkelde detector die door de Europese Ruimtevaartorganisatie ESA aan de Katholieke Universiteit Leuven in bruikleen is gegeven,
  • MAIA, een asteroseismologisch instrument met 3 CCD-camera's, eveneens uitgerust met ESA detectoren.




De Mercator Telescoop en zijn instrumentatie worden voor zeer gevariëerd sterrenkundig onderzoek ingezet, onder meer voor:

  • Asteroseismologie: zoals seismologen aardbevingen gebruiken om het inwendige van de Aarde te bestuderen, zo gebruikt de asteroseismologie stertrillingen om een gedetailleerd beeld te krijgen van het binnenste van sterren,
  • Late fasen sterevolutie: de HERMES spectrograaf wordt gebruikt om zeer nauwkeurige bepalingen te doen van de chemische samenstelling en baanparameters van dubbelstersystemen in late stadia van hun evolutie,
  • Exoplaneten: door zeer nauwkeurig de variaties in de intensiteit en radiële snelheid van sterren te meten, kan het bestaan van een of meer planeten bij zo'n ster worden aangetoond.

Voor meer informatie kun je de website van de Mercator Telescoop bezoeken.