Vorig jaar vond van 1 t/m 3 juni weer de jaarlijkse finale van de Nederlandse Sterrenkunde Olympiade (NeSO) plaats. De NeSO is een sterrenkundewedstrijd voor alle scholieren in de bovenbouw van de HAVO en het VWO die geinteresseerd zijn in de sterrenkunde. Van de ruim 100 deelnemers werden de 19 gelukkigen uitgenodigd om een driedaags programma tekomen volgen aan de sterrenwacht van de Universiteit Leiden. Na de ontvangst op woensdagavond, gevolgd door een grote pannekoek en een potje bowlen, zodat de deelnemers elkaar alvast een beetje konden leren kennen, werd het intellectuele programmaop donderdagochtend geopend met een welkom van opleidingsdirecteur Prof. Paul van der Werf. Hierna volgden er lezingen van niemand minder dan Prof. Frans van Lunteren, Dr. Michiel Hogerheijde, Prof. Vincent Icke, Dr. Frans Snik, en hemzelf. Na de eerste, vermoeiende dag vol colleges, kon er even gechilld worden tijdens een rondvaart over de Leidse grachten (die helaas wat kouder

winderiger uitpakte dan dat we hadden gehoopt, maar onze kleurrijke nood-poncho’s hebben we gelukkig niet tevoorschijn hoeven halen), waarna het tijd was voor de volgende favoriet beginnend met een pizza. De avond werd afgesloten met een leerzame rondleiding door de Oude Sterrewacht van Leiden. Op vrijdag was het dan, na de laatste lezing en een korte rondleiding door het optisch lab en het Sacklerlab (astrochemie), tijd voor het eindexamen. Na twee uur zwoegen was het voor de deelnemers wachten op de uitslag en kon er ontspand worden met bijvoorbeeld een spelletje. De uitslag vond plaats tegen het einde van een barbecue waarvoor ook de ouders van de deelnemers waren uitgenodigd. Uiteindelijk zijn de derde en tweede prijs, een telescoop en een iPad Air, in die volgorde gewonnen door Bouke Jansen en Ethan van Woerkom (beiden 6 VWO). De winnaar van de enige echte hoofdprijs, de waarneemreis naar La Palma, is gewonnen door Joost de Kleuver uit 6 VWO.

DE WINNAARS VAN VORIG JAAR

Joost de Kleuver Bouke Jansen en Ethan van Woerkom

Verslag van dag 1 en 2 door Robin Smeets, 5 VWO

Woensdag 1 juni was het zover: het begin van de NeSO 2016, ditmaal in Leiden. Om 17:00 uur werd er verzameld voor het centraal station in Leiden bij een grote paal met daarop een poster van de Olympiade. We werden hartelijk verwelkomd met een hand, een praatje en een naamplaatje dat je de rest van de Olympiade bij je zou dragen. Nadat iedereen er was, gingen we naar het Ibis hotel om onze bagage te droppen en daarna de fietsen op te halen. Vervolgens gingen we naar het pannenkoeken restaurant, waar ik persoonlijk de grootste pannenkoek in mijn leven heb gegeten. Tijdens het eten begonnen we ook elkaars namen te leren en al met al was het gewoon erg gezellig.

Na onze buik vol te hebben gegeten gingen we naar het bowlingcentrum. Na een keer een stukje verkeerd te hebben gefietst kwamen we veilig aan en waren we helemaal klaar voor een gezellig potje bowlen. Ook dit was hartstikke gezellig en nadat de nodige strikes en spares waren gegooid stapten we weer op de fiets terug naar het hotel. In het hotel werd in de lobby met bijna iedereen het spel “De weerwolven van Wakkerdam” gespeeld. Dit spel begint (voor zover ik weet) langzamerhand een heuse traditie te worden bij de Sterrenkunde Olympiade, wat na een stuk of 10 potjes te hebben gespeeld, best begrijpelijk is; het is gewoon hartstikke leuk om met z’n allen te doen. Uiteindelijk moest er toch echt geslapen worden, want we werden na een goed uitgebreid ontbijt in het hotel toch echt om kwart voor 9 verwacht in de lobby om naar de universiteit te vertrekken.

De volgende dag begonnen we met een college van Prof. Paul van der Werf. Dit begon met een welkomstpraatje hij vertelde dat de sterrewacht van Leiden de “oudste, nog werkzame, aan een universiteit verbonden sterrenwacht” is, een leus die ook door de rest van de professoren werd herhaald. Hij gaf een college dat perfect was voor het begin van de dag: weinig formules, veel gepraat en leuke plaatjes. Dit college duurde tot 11:00 uur, waarna we na een pauze van 30 minuten hadden en toen een college van Prof. Frans van Lunteren. Hij vertelde over de geschiedenis van de Nederlandse sterrenkunde, waaruit tot mijn verbazing bleek dat Nederland heel wat meer voor de sterrenkunde heeft betekent dan ik mij ooit had bedacht. Na dat college begon de moeilijkheidsgraad op te lopen, want het eerstvolgende college was van Dr. Michiel Hogerheijde over de vorming van sterren en planeten. Hoewel iedereen toch al een redelijke basiskennis had van de sterrenkunde, kreeg ik de indruk dat de formules en theorie voor iedereen allemaal vrij nieuw waren, wat het college erg interessant maakte. Ook kwam hierbij wat meer wiskunde kijken, maar dat was nog niks in vergelijking tot ons laatste college van die dag: “Een vlinder naar de sterren” van Vincent Icke. Na een introductie over een project om met behulp van lasers satellieten ter grootte van vlinders naar de dichtstbijzijnde ster te sturen, begon hij met zijn college over speciale relativiteit. Ik heb in uur tijd nog nooit zoveel formules gezien over een onderwerp dat zo abstract is dat het pas in de vorige eeuw is bedacht. Toch wist hij met goede uitleg en mooie animaties in zijn presentatie alles toch vrij duidelijk te maken

 

Na alle colleges was het tijd voor wat ontspanning. Nadat we weer een stukje verkeerd hadden gefietst (Sorry!, red.) vonden we de plek waar we een rondvaartdoor Leiden gingen maken. Met z’n allen gezellig op de boot, plus wat snacks, voeren we door Leiden. Als iemand die nog nooit eerder in de binnenstad van Leiden was geweest, wist ik niet dat Leiden zoveel water en kanaaltjes had, wat het alleen maar indrukwekkender maakte om alles te zien. Toen onze rondvaart was afgelopen gingen we pizza eten. Aan twee lange tafels vond uiteindelijk iedereen een plekje en konden de bestellingen worden gedaan. Na iets meer dan uur onze honger te hebben gestild met lekkere pizza’s, was het tijd voor onze rondleiding door de Oude Sterrewacht van Leiden. Verdeeld in twee groepen kregen we een

rondleiding waarbij werkelijk waar alles wat verteld en alles werd laten zien. Van kijken door een telescoop naar de kerktoren van Leiden om de tijd te lezen, tot het verhaal horen waarom de Hortus Botanicus zo vruchtbaar is of hoe de sterrenwacht aan z’n grond is gekomen. Vol grappen, interessante verhalen en grote (oudste, nog werkzame, aan een universiteit verbonden) telescopen was het zeker een rondleiding om niet te vergeten. Na deze rondleiding was het weer tijd om te vertrekken naar het hotel en rond een uur of 12 was iedereen weer in zijn hotelkamer; ditmaal waren de meesten druk bezig met leren voor het examen van de volgende dag. Al met al een druk maar een meer dan geslaagde dag.- Robin Smeets, 5 VWO

Verslag van dag 3 door Mariska Rood, 6 VWO

Vrijdag was de dag van het examen. We moesten vroeg op: mijn kamergenoot Anouk en ik hadden de wekker al staan om 7 uur. Dit was erg vroeg aangezien iedereen de avond ervoor nog lang door was gegaan met leren; we lagen toen rond 2 uur pas in bed. Na het ontbijt moesten we om half 9 klaarstaan bij de ingang van het hotel met de koffers gepakt. Nadat we de koffers hadden afgegeven fietsten we naar de universiteit toe, waar we nog 1 laatste college kregen door Dr. Frans Snik over exoplaneten en instrumentatie. Het college was goed te volgen en erg leerzaam. Daarna hadden we een half uur pauze waarna we het eerste deel van het examen kregen. Dit deel van het examen ging over de colleges over kosmologie en de vorming van sterren en planeten. Het examen was voor het grootste deel wel te doen, alleen was er naar mijn idee erg weinig tijd, en ik heb daarom niet alle vragen kunnen beantwoorden. Tijdens de lunchpauze kregen we de kans om het eerste deel van het examen na te bespreken, maar het duurde niet lang voordat we weer terug naar de zaal moesten voor de tweede helft van het examen over speciale relativiteitstheorie en het college dat we die ochtend hadden. Verrassend genoeg viel voor iedereen het deel over speciale relativiteitstheorie erg mee, terwijl iedereen van mening was dat dit college duidelijk het moeilijkst was.

Ook bij het tweede deel van het examen kwam ik in tijdnood: er moest veel getekend worden, dus dat nam veel tijd in beslag. In de pauze na het examen hebben we wederom het examen besproken, maar eigenlijk vooral spelletjes gespeeld. Ook moesten de fietsen even worden weggezet, en kregen we een rondleiding door het optisch lab (instrumentatielab) en het Sacklerlab (astrochemielab). Uiteindelijk was het dan tijd voor de barbecue, waarbij we ook onze ouders weer terugzagen. De barbecuewas erg lekker en gezellig. Toen het einde van de barbecue naderde kwam de uitslag. De tweede en derde plaats verrasten mij niet. De winnaar echter wel. Aangezien de winnaar van vorig jaar ook meedeed was ik ervan uitgegaan dat hij weer zou winnen. Dit was niet het geval en ik vond dit eigenlijk erg leuk voor de winnaar, Joost, die compleet verrast was. Na de uitslag en de nodige felicitaties maakte iedereen langzaam aanstalte om weer naar huis te gaan. Al met al heb ik drie erg leuke en leerzame dagen gehad.- Mariska Rood, 6 VWO

UITWERKING 2016

Download hier de vragen en de antwoorden van de toets uit 2016

Vragen 2016
Antwoorden 2016

SPONSOREN